• Neofita

    Neofita – osoba, która niedawno przyjęła jakąś wiarę. Określenie stosowane najczęściej w odniesieniu do chrześcijaństwa. Do XV wieku neofita nie mógł przyjmo...

  • Mumifikacja

    Mumifikacja – proces konserwacji zwłok zapobiegający rozkładowi. Oprócz mumii ludzkich na całym świecie znajdowane są mumie zwierzęce, były one robione tak s...

  • Modlitewnik (książka)

    Modlitewnik – książka lub broszura, niekiedy małych rozmiarów, zawierająca od kilkunastu do nawet kilkuset modlitw, a często także opis obrządków liturgiczny...

  • Misjologia

    Misjologia – nauka teologiczna, której przedmiotem jest systematyczne ujęcie wiedzy o rozkrzewianiu wiary: przepowiadaniu Ewangelii i zakładaniu Kościoła wśr...

  • Libacja (rytuał)

    Libacja – ofiara dla bóstwa składana w formie wylewania na ziemię cennych płynów. Był to zwyczaj istniejący w wielu religiach antycznych, a także w judaizmie...

  • Kula (rytuał)

    Kula – rytuał polegający na okrężnej wymianie przedmiotów posiadających znaczenie symboliczno-obrzędowe. Bronisław Malinowski opisał tę tradycję w swoim dzie...

  • Kremacja

    Przyjęte jest rozgraniczenie określeń "kremacyjne” i "krematoryjne”, sprowadzające się do tego, że mówiąc o akceptowanych w naszej kulturze urządzeniach służ...

  • Kozioł ofiarny

    Mechanizm kozła ofiarnego polega na tym, iż grupa społeczna w momencie kryzysu, dezintegracji czy zagrożenia, by powrócić do stanu utraconej równowagi, obier...

  • Kostnica

    Kostnica – pomieszczenie lub osobny budynek znajdujący się przy kościele, szpitalu lub cmentarzu, w którym przechowuje się ciała zmarłych do chwili pogrzebu....

  • Kosmogonia

    Kosmogonia, z gr. κόσμος, kósmos oraz gónos – całość wyobrażeń o pochodzeniu świata dla danej religii lub systemu filozoficznego oraz dział astronomii, który...

  • Konwersja (religia)

    Konwersja – zmiana wyznania w obrębie religii chrześcijańskiej lub przejście z innej religii na chrześcijaństwo. Osoba zmieniająca wyznanie chrześcijańskie t...

  • Katabaza

    Katabaza – literacki topos zejścia bohatera do świata umarłych. Motyw ten wielokrotnie pojawia się w mitologii greckiej, chociaż jest obecny także w tradycji...

  • Kapłan

    Kapłan – osoba, która spełnia w imieniu wspólnoty religijnej funkcje kultowe i rytualne. Funkcje te nadają jej rolę przynajmniej częściowego pośrednika międz...

  • Jałmużna

    Jałmużna – datek dla biednych i potrzebujących. W chrześcijaństwie jałmużna należy do uczynków miłosierdzia i zalecana jest szczególnie w takich okresach jak...

  • Instytut Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego

    Instytut Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego – jeden z instytutów działających w obrębie Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego, specj...

  • Indeks religijności według Gallup International Association

    Indeks religijności według Gallup International Association – wynik badania opinii publicznej, które wśród mieszkańców różnych krajów świata przeprowadziło G...

  • Historia religii

    Historia religii – nauka o dziejach religii, część zespołu nauk zwanego religioznawstwem. Historię religii cechuje metodologia historyczna w badaniu genezy i...

  • Grzech wewnętrzny

    Grzech wewnętrzny – chrześcijańska idea, która głosi iż grzech może zostać popełniony nie tylko poprzez widoczne uczynki, ale także wewnętrzną aktywność umys...

  • Grzech

    Grzech – przekroczenie konkretnych norm moralnych i religijnych. Pojęcie najczęściej używane w dziedzinie religijnej. W religiach, w których Bóg jest bytem o...

  • Fundamentalizm

    Fundamentalizm – rygorystyczne trzymanie się zasad i norm wyznaczonych przez daną religię, doktrynę polityczną lub ideologię.

  • Fetyszyzm (religioznawstwo)

    Fetyszyzm – jedna z pierwotnych form religii, w której przyjmuje się, że pewne obiekty naturalne lub stworzone przez człowieka mają nadprzyrodzone moce lub r...

  • Fallicyzm

    Fallicyzm lub kult falliczny – kult bogów związanych z płodnością za pośrednictwem symboli wyobrażających męskiego członka w stanie wzwodu, czasem w połączen...

  • Duszewność

    Duszewność – działanie w sferze religii poprzez nieprzemienioną przez współpracę z łaską Bożą aktywność naturalnych władz duszy: rozumu, woli, pamięci i uczu...

  • Dusza (religia)

    Tematy eschatologiczne dotyczące zagadnienia duszy są przedstawiane przez poszczególne religie w zależności od specyfiki ich systemów wierzeń co do życia po ...

  • Dogmat

    Dogmat – w rozumieniu teologii chrześcijańskiej: nauka wiary zawarta w Objawieniu, której pewna interpretacja jest ściśle określona przez Kościół. Dogmaty są...

  • Cud (religia)

    Cud – religijne określenie zjawiska lub zdarzenia, którego nie da się racjonalnie wyjaśnić przez odwołanie do przyczyn naturalnych, a które będąc niepojętym ...

  • Cnota

    Cnota – ugruntowana, stała etyczna dyspozycja człowieka gotowego posługiwać się swoimi władzami moralnymi – rozumem, wolą i zmysłami – do postaw i konkretnyc...

  • Chodzenie po ogniu

    Chodzenie po ogniu lub próba ognia – akt przejścia boso po rozżarzonych węglach lub rozgrzanych kamieniach. Próba ognia w wielu kulturach jest praktykowana j...

  • Bluźnierstwo

    Słowo blasfemia pochodzi z łacińskiego blasphemare, które z kolei wywodzi się z greckiego βλασφημέω złożenie dwóch słów: βλάπτω = "szargać” oraz φήμη = "repu...

  • Beyond Belief

    Beyond Belief – organizowane corocznie sympozjum naukowców i filozofów prezentujące stan badań nad ludzką naturą i społeczeństwem. Organizatorami są The Scie...

  • Bałwochwalstwo

    Bałwochwalstwo, idolatria – grzech w religiach abrahamowych polegający na oddawaniu czci fałszywym bóstwom. W szerszym sensie: przywiązywanie nadmiernej wagi...

  • Ascetyzm

    Ascetyzm, asceza – praktykowanie dobrowolnego wyrzeczenia się pewnych dóbr, wartości i aktywności życiowych w celu osiągnięcia świętości, czystości i doskona...

  • Asceta

    Asceta – wyznawca religijny zmierzający do zbawienia przez ascezę. W rozumieniu potocznym człowiek odmawiający sobie przyjemności życiowych z innych pobudek ...

  • Aryman

    Aryman – Drudż, Aryman lub Ahriman, także aw. Drudż – kłamca, sanskr. druh druhjati "czernić” – jedno z podstawowych pojęć dualizmu zaratusztriańskiego, obec...

  • Apostazja

    Apostazja – od, στάσις – postawa, pozycja, gdy połączenie tych słów oznacza οdległość, oddalenie, zdystansowanie się od) – porzucenie wiary religijnej. W pie...

  • Androgynia

    Osoby androgyniczne łączą w sobie cechy psychiczne i sposoby zachowania radzenia sobie w trudnych sytuacjach charakterystyczne dla tradycyjnie pojmowanej męs...

  • Anachoretyzm

    Anachoretyzm – forma religijności znana w chrześcijaństwie, judaizmie, hinduizmie, buddyzmie oraz islamie. Anachoreta udaje się w odosobnienie, by pędzić asc...

  • Religioznawstwo

    Religioznawstwo – zespół nauk o religii, których podejście – w odróżnieniu od teologii i od filozofii religii – charakteryzuje się empirycznym stosunkiem do ...

Religioznawstwo

Religioznawstwo – zespół nauk o religii, których podejście – w odróżnieniu od teologii i od filozofii religii – charakteryzuje się empirycznym stosunkiem do ...

Wikiprojekt: Religioznawstwo

Wikiprojekt:Religioznawstwo obejmuje wszystkie artykuły związane z religioznawstwem, a dokładniej wszystko co się znajduje w Kategoria:Religioznawstwo. Artyk...

Akomodacja (religioznawstwo)

Akomodacja polega na dostosowaniu obrzędów i tekstów liturgicznych do potrzeb konkretnego zgromadzenia liturgicznego, a także na dostosowaniu formy przepowia...

Anachoretyzm

Anachoretyzm – forma religijności znana w chrześcijaństwie, judaizmie, hinduizmie, buddyzmie oraz islamie. Anachoreta udaje się w odosobnienie, by pędzić asc...

Androgynia

Osoby androgyniczne łączą w sobie cechy psychiczne i sposoby zachowania radzenia sobie w trudnych sytuacjach charakterystyczne dla tradycyjnie pojmowanej męs...

Antropopatyzm

Antropopatyzm – forma antropomorfizmu. Polega na przypisywaniu zwierzętom, roślinom lub przedmiotom nieożywionym uczuciowości ludzkiej. W innym znaczeniu jes...

Antyreligia

Antyreligia – 1. w religioznawstwie: pojęcie bliskoznaczne terminowi "pseudoreligia" – przedrostek "anty-" wskazuje występowanie cech, które stoją w jawnej o...

Apologetyka (piśmiennictwo)

Apologetyka – dział piśmiennictwa poświęcony obronie wiary danego wyznania. Znana jest najbardziej chrześcijańska literatura apologetyczna, która rozwijała s...

Apostazja

Apostazja – od, στάσις – postawa, pozycja, gdy połączenie tych słów oznacza οdległość, oddalenie, zdystansowanie się od) – porzucenie wiary religijnej. W pie...

Aryman

Aryman – Drudż, Aryman lub Ahriman, także aw. Drudż – kłamca, sanskr. druh druhjati "czernić” – jedno z podstawowych pojęć dualizmu zaratusztriańskiego, obec...

Asceta

Asceta – wyznawca religijny zmierzający do zbawienia przez ascezę. W rozumieniu potocznym człowiek odmawiający sobie przyjemności życiowych z innych pobudek ...

Ascetyka

Ascetyka to dział teologii, który zajmuje się kształtowaniem postawy duchowej chrześcijanina poprzez ascezę. Jest to, jak podaje Mały słownik teologiczny: dy...

Ascetyzm

Ascetyzm, asceza – praktykowanie dobrowolnego wyrzeczenia się pewnych dóbr, wartości i aktywności życiowych w celu osiągnięcia świętości, czystości i doskona...

Bałwochwalstwo

Bałwochwalstwo, idolatria – grzech w religiach abrahamowych polegający na oddawaniu czci fałszywym bóstwom. W szerszym sensie: przywiązywanie nadmiernej wagi...

Beyond Belief

Beyond Belief – organizowane corocznie sympozjum naukowców i filozofów prezentujące stan badań nad ludzką naturą i społeczeństwem. Organizatorami są The Scie...

Bluźnierstwo

Słowo blasfemia pochodzi z łacińskiego blasphemare, które z kolei wywodzi się z greckiego βλασφημέω złożenie dwóch słów: βλάπτω = "szargać” oraz φήμη = "repu...

Chodzenie po ogniu

Chodzenie po ogniu lub próba ognia – akt przejścia boso po rozżarzonych węglach lub rozgrzanych kamieniach. Próba ognia w wielu kulturach jest praktykowana j...

Cnota

Cnota – ugruntowana, stała etyczna dyspozycja człowieka gotowego posługiwać się swoimi władzami moralnymi – rozumem, wolą i zmysłami – do postaw i konkretnyc...

Cud (religia)

Cud – religijne określenie zjawiska lub zdarzenia, którego nie da się racjonalnie wyjaśnić przez odwołanie do przyczyn naturalnych, a które będąc niepojętym ...

Czas cykliczny

Czas cykliczny – kategoria kulturowego oglądu czasu, opisuje postrzeganie czasu w kulturach tradycyjnych jako odradzalny lub powtarzalnego. Wiara w cykliczno...

Dekrucyfikacja

Dekrucyfikacja – postępowanie polegające na usuwaniu symboli religijnych z przestrzeni publicznej będące odpowiedzią na krucyfikację. W Polsce szczególne nas...

Dogmat

Dogmat – w rozumieniu teologii chrześcijańskiej: nauka wiary zawarta w Objawieniu, której pewna interpretacja jest ściśle określona przez Kościół. Dogmaty są...

Doktryna religijna

Doktryna religijna – poglądy dotyczące natury i cech charakterystycznych sfery sacrum. Jeden z elementów systemu religijnego. Można je podzielić na kilka asp...

Doktrynalizm

Doktrynalizm - wymieniany przez homiletykę błąd przepowiadania polegający na zastąpieniu kazania przez wykład teologiczny.

Doświadczenie religijne

Doświadczenie religijne – zbiorcza nazwa rozmaitych przeżyć człowieka w relacji do obiektów przekonań właściwych dla tradycji religijnej, w której owe przeko...

Dusza (religia)

Tematy eschatologiczne dotyczące zagadnienia duszy są przedstawiane przez poszczególne religie w zależności od specyfiki ich systemów wierzeń co do życia po ...

Duszewność

Duszewność – działanie w sferze religii poprzez nieprzemienioną przez współpracę z łaską Bożą aktywność naturalnych władz duszy: rozumu, woli, pamięci i uczu...

Dysydent (religia)

Dysydent – pojęcie utożsamiane z innowiercą, osoba wyznania chrześcijańskiego, innego od dominującego w danym miejscu i czasie. Określenie dysydent powstało ...

Działanie apetytywne

Działanie apetytywne – działanie, dążenie z całym dynamizmem, do osiągnięcia celu, świadome lub nieświadome, wynikające z szeroko rozumianej miłości. Pojęcie...

Fallicyzm

Fallicyzm lub kult falliczny – kult bogów związanych z płodnością za pośrednictwem symboli wyobrażających męskiego członka w stanie wzwodu, czasem w połączen...

Fetyszyzm (religioznawstwo)

Fetyszyzm – jedna z pierwotnych form religii, w której przyjmuje się, że pewne obiekty naturalne lub stworzone przez człowieka mają nadprzyrodzone moce lub r...

Fundamentalizm

Fundamentalizm – rygorystyczne trzymanie się zasad i norm wyznaczonych przez daną religię, doktrynę polityczną lub ideologię.

Fundamentalizm religijny

Fundamentalizm religijny – rygorystyczne przestrzeganie zasad i norm wyznaczonych przez doktrynę religijną, połączone często z narzucaniem tych zasad innym c...

Geneza religii

Geneza religii – dział religioznawstwa. Interdyscyplinarna dziedzina mająca na celu krytyczne rozpatrzenie pochodzenia religii. Celem tej nauki nie jest anal...

Grzech

Grzech – przekroczenie konkretnych norm moralnych i religijnych. Pojęcie najczęściej używane w dziedzinie religijnej. W religiach, w których Bóg jest bytem o...

Grzech wewnętrzny

Grzech wewnętrzny – chrześcijańska idea, która głosi iż grzech może zostać popełniony nie tylko poprzez widoczne uczynki, ale także wewnętrzną aktywność umys...

Heterodoksja

Heterodoksja –, nieprawowierność; uznawanie odmiennych poglądów, dogmatów, niezgodnych z obowiązującą w danej religii doktryną wiary.

Hierofania

Hierofania - objawienie się świętości, każde wtargnięcie sacrum w sferę profanum; kluczowy termin w teorii religii M. Eliadego. Przestrzeń człowieka Eliade p...

Historia religii

Historia religii – nauka o dziejach religii, część zespołu nauk zwanego religioznawstwem. Historię religii cechuje metodologia historyczna w badaniu genezy i...

Homo religiosus

Homo religiosus – termin ukuty przez Mircea Eliadego, określa człowieka istotą religijną. Według niego tylko człowiek religijny jest prawdziwym człowiekiem, ...

Indeks religijności według Gallup International Association

Indeks religijności według Gallup International Association – wynik badania opinii publicznej, które wśród mieszkańców różnych krajów świata przeprowadziło G...

Inkulturacja

Inkulturacja – w teologii oznacza proces zakorzenienia Ewangelii w różnych kulturach, m.in. z wykorzystaniem narzędzi językowych tych kultur. Pionierem inkul...

Instytut Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego

Instytut Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego – jeden z instytutów działających w obrębie Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego, specj...

Jałmużna

Jałmużna – datek dla biednych i potrzebujących. W chrześcijaństwie jałmużna należy do uczynków miłosierdzia i zalecana jest szczególnie w takich okresach jak...

Kapłan

Kapłan – osoba, która spełnia w imieniu wspólnoty religijnej funkcje kultowe i rytualne. Funkcje te nadają jej rolę przynajmniej częściowego pośrednika międz...

Katabaza

Katabaza – literacki topos zejścia bohatera do świata umarłych. Motyw ten wielokrotnie pojawia się w mitologii greckiej, chociaż jest obecny także w tradycji...

Klasyfikacja religii

Klasyfikacja religii to jedno z zagadnień religioznawstwa. Na świecie jest lub było praktykowanych tysiące religii i wyznań, które poddają się podziałowi ze ...

Konwersja (religia)

Konwersja – zmiana wyznania w obrębie religii chrześcijańskiej lub przejście z innej religii na chrześcijaństwo. Osoba zmieniająca wyznanie chrześcijańskie t...

Kosmogonia

Kosmogonia, z gr. κόσμος, kósmos oraz gónos – całość wyobrażeń o pochodzeniu świata dla danej religii lub systemu filozoficznego oraz dział astronomii, który...

Kosmologia religijna

Kosmologia religijna – jedna z podstawowych składowych doktryny religijnej, opisująca teorię świata. W zakres kosmologii religijnej wchodzą takie zagadnienia...

Kostnica

Kostnica – pomieszczenie lub osobny budynek znajdujący się przy kościele, szpitalu lub cmentarzu, w którym przechowuje się ciała zmarłych do chwili pogrzebu....

Kozioł ofiarny

Mechanizm kozła ofiarnego polega na tym, iż grupa społeczna w momencie kryzysu, dezintegracji czy zagrożenia, by powrócić do stanu utraconej równowagi, obier...

Kremacja

Przyjęte jest rozgraniczenie określeń "kremacyjne” i "krematoryjne”, sprowadzające się do tego, że mówiąc o akceptowanych w naszej kulturze urządzeniach służ...

Kula (rytuał)

Kula – rytuał polegający na okrężnej wymianie przedmiotów posiadających znaczenie symboliczno-obrzędowe. Bronisław Malinowski opisał tę tradycję w swoim dzie...

Libacja (rytuał)

Libacja – ofiara dla bóstwa składana w formie wylewania na ziemię cennych płynów. Był to zwyczaj istniejący w wielu religiach antycznych, a także w judaizmie...

Łaska

Łaska – w teologii rozumiana jako dar udzielany człowiekowi przez Boga, a którego przyznanie nie jest związane z żadną zasługą. Łaska może dotyczyć życia duc...

Mag (nauczyciel)

Sam Zaratusztra nazywa siebie w Gathach słowem zaotar czyli w pełni wykwalifikowanym kapłanem. Używa on także w stosunku do siebie określenia Mantran, to zna...

Międzynarodowe Stowarzyszenie Historii Religii

Międzynarodowe Stowarzyszenie Historii Religii – organizacja naukowa powołana w 1950, stanowiąca ogólnoświatowy organ krajowych i regionalnych stowarzyszeń n...

Misjologia

Misjologia – nauka teologiczna, której przedmiotem jest systematyczne ujęcie wiedzy o rozkrzewianiu wiary: przepowiadaniu Ewangelii i zakładaniu Kościoła wśr...

Modlitewnik (książka)

Modlitewnik – książka lub broszura, niekiedy małych rozmiarów, zawierająca od kilkunastu do nawet kilkuset modlitw, a często także opis obrządków liturgiczny...

Mumifikacja

Mumifikacja – proces konserwacji zwłok zapobiegający rozkładowi. Oprócz mumii ludzkich na całym świecie znajdowane są mumie zwierzęce, były one robione tak s...

Myślenie religijne

Myślenie religijne - charakteryzuje się tym, że zawiera przekonania o istnieniu bytów lub zdarzeń supranaturalnych ; zawiera w sobie zgodę na regulowanie lud...

Nawrócenie

W pierwotnym sensie etymologicznym słowo to nie miało religijnego charakteru, oznaczało zwykłą czynność zawracania, dlatego np. w Nowym Testamencie często wy...

Neofita

Neofita – osoba, która niedawno przyjęła jakąś wiarę. Określenie stosowane najczęściej w odniesieniu do chrześcijaństwa. Do XV wieku neofita nie mógł przyjmo...